De wet laat de keuze aan u. Zes punten naast elkaar, en de ene vraag die de doorslag geeft: durft een medewerker over zijn leidinggevende te praten met iemand die diezelfde leidinggevende kent?
De wet schrijft niet voor of een vertrouwenspersoon van binnen of van buiten de organisatie komt. Wat telt is of medewerkers hem durven te benaderen en of hij onafhankelijk kan werken. Voor een groot bedrijf met een eigen HR-afdeling en meerdere vertrouwenspersonen kan intern prima werken. Voor de meeste MKB-bedrijven niet, en dat heeft weinig met de persoon te maken en alles met de omvang.
Een interne vertrouwenspersoon is een collega die de rol naast zijn eigen werk doet: een medewerker van HR, een teamleider, iemand van de administratie. Hij kent de organisatie van binnenuit en is gratis beschikbaar, maar hij is ook onderdeel van dezelfde hiërarchie als de melder en degene over wie gemeld wordt. Een externe vertrouwenspersoon komt van buiten, meestal als zelfstandige of via een dienst, is daar speciaal voor opgeleid en heeft geen enkele andere relatie met het bedrijf.
| Punt | Intern | Extern |
|---|---|---|
| Onafhankelijkheid | Kwetsbaar: dezelfde baas, dezelfde collega’s, soms een dubbelrol met HR. | Volledig: geen belang bij de uitkomst, geen relatie met wie dan ook in het bedrijf. |
| Drempel voor de melder | Laag als de persoon vertrouwd is; hoog als het over een leidinggevende of een vriend van de vertrouwenspersoon gaat. | Laag en gelijk voor iedereen: niemand hoeft zich af te vragen wie wie kent. |
| Deskundigheid | Afhankelijk van opleiding en hoe vaak het voorkomt. In een klein bedrijf: zelden, dus weinig routine. | Doet dit dagelijks, bij meerdere organisaties. LVV-registratie met bijscholing en intervisie. |
| Beschikbaarheid | Vakantie, ziekte of vertrek legt het kanaal stil, tenzij er een tweede is. | Vaste vervanger is onderdeel van de afspraak. |
| Kosten | Opleiding en bijscholing, uren die van ander werk af gaan, en de tijd van een vervanger. | Een vast maandbedrag voor beschikbaarheid, plus uren als er een melding is. |
| Toezicht en klachten | Een klacht over de vertrouwenspersoon komt bij dezelfde werkgever terecht. | Klachtenregeling van de LVV, buiten de werkgever om. |
In een organisatie van enkele honderden mensen, met meerdere vertrouwenspersonen op verschillende afdelingen, zodat een melder altijd iemand kan kiezen die hij niet dagelijks ziet. Met echte afstand tot HR en directie, vastgelegd in een functieomschrijving. Met tijd en budget voor opleiding en intervisie. En met een leiding die accepteert dat de vertrouwenspersoon niet rapporteert over wie wat heeft gemeld. Zijn die voorwaarden er, dan is intern een volwaardige keuze.
Als iedereen elkaar kent. Tot ongeveer honderd medewerkers is er geen afdeling waar een melder zich kan verstoppen. De interne vertrouwenspersoon zit bij dezelfde lunch.
Als de melding over een leidinggevende gaat. Dat is in de praktijk de meest voorkomende moeilijke melding, en precies de melding die een collega niet durft aan te nemen of een medewerker niet durft te doen.
Als het zelden voorkomt. Een vertrouwenspersoon die twee meldingen per jaar krijgt, bouwt geen routine op. Een externe doet hetzelfde werk bij tien organisaties.
Als uw cao het zegt. De cao ggz schrijft een externe vertrouwenspersoon voor; andere cao’s stimuleren het. Zie wat uw cao zegt.
Als u het aantoonbaar wilt hebben. Een contract, een jaarverslag en een meldpunt dat werkt, zijn bij een controle van de Arbeidsinspectie makkelijker te laten zien dan “Anja van HR doet het erbij”.
Grotere organisaties kiezen vaak voor beide: een interne vertrouwenspersoon voor wie liever iemand van binnen spreekt, een externe voor wie dat juist niet wil. De medewerker kiest. Dat werkt alleen als beide routes even zichtbaar zijn en de externe niet alleen op papier bestaat.
Niets, letterlijk. De Arbowet vraagt aantoonbaar beleid tegen psychosociale arbeidsbelasting en laat de invulling aan u. De Arbeidsinspectie kijkt bij een controle wel naar onafhankelijkheid, bereikbaarheid en of medewerkers de weg weten. Het wetsvoorstel dat een vertrouwenspersoon zou voorschrijven en eisen stelde aan onafhankelijkheid, ligt stil in de Eerste Kamer. Wat voor u wel bindend kan zijn, is uw cao. Lees wat u moet regelen, en wat niet.
Intern lijkt gratis, maar is het niet: een erkende opleiding, jaarlijkse bijscholing, de uren die van het eigenlijke werk af gaan, en een tweede persoon voor de continuïteit. Extern is een vast bedrag per maand voor beschikbaarheid, bij ons vanaf €39, plus €125 per uur als er daadwerkelijk een melding wordt behandeld. Hoe dat optelt staat in wat kost een externe vertrouwenspersoon. Wat een vertrouwenspersoon precies doet, en wat niet, leest u in wat doet een vertrouwenspersoon.
Het mag, maar het is af te raden. HR beslist over contracten en maatregelen en adviseert de directie; een vertrouwenspersoon mag juist niets beslissen en niet rapporteren over personen. Die twee rollen in één persoon maken dat medewerkers minder snel komen.
Nee, een vertrouwenspersoon is niet wettelijk verplicht, intern noch extern. Alleen de cao ggz schrijft een externe vertrouwenspersoon voor; andere cao’s stimuleren het. De Arbowet verplicht u wel tot aantoonbaar beleid tegen ongewenst gedrag.
Ja. Veel grotere organisaties doen dat: de medewerker kiest wie hij benadert. Het werkt alleen als beide routes even zichtbaar zijn en de externe echt bereikbaar is.
Er is geen vaste grens. In de praktijk kantelt het onder de honderd medewerkers: dan is er geen afdeling waar een melder afstand kan nemen van zijn eigen omgeving, en komen meldingen te zelden voor om intern routine op te bouwen.
Geschreven door Maarten Nijland, 23 oktober 2026.
LVV-gecertificeerd, met een beveiligd meldpunt dat zelfs wij niet kunnen lezen. Maandelijks opzegbaar, binnen 24 uur live.