- De wet
- nee. Het wetsvoorstel dat een vertrouwenspersoon verplicht stelt vanaf tien medewerkers ligt sinds 2023 stil in de Eerste Kamer.
- Uw cao
- soms. Van de honderd grootste cao’s bevat ongeveer een kwart er een afspraak over, en niet elke afspraak is een verplichting. Kijk na wat úw cao zegt →
- De Wbk
- vanaf 50 werknemers bent u wél verplicht een interne meldprocedure te hebben. Dat is iets anders dan een vertrouwenspersoon. Wat het verschil is →
Nee — anders dan u op veel plekken leest. Het wetsvoorstel dat een vertrouwenspersoon verplicht stelt vanaf tien medewerkers is op 23 mei 2023 door de Tweede Kamer aangenomen, maar ligt sindsdien stil in de Eerste Kamer en is geen wet geworden. Er geldt wél het nodige: de Arbowet verplicht elke werkgever tot aantoonbaar beleid tegen ongewenst gedrag, sommige cao’s schrijven een vertrouwenspersoon dwingend voor, en heeft u 50 of meer werknemers, dan bent u verplicht een interne meldprocedure te hebben onder de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk).
Wat geldt er bij welke omvang?
Eén verplichting hangt af van uw personeelsaantal, de rest geldt voor iedereen:
- Elke werkgever: de Arbo-zorgplicht tegen psychosociale arbeidsbelasting. U moet aantoonbaar beleid voeren tegen pesten, seksuele intimidatie, discriminatie en agressie; de Nederlandse Arbeidsinspectie controleert daarop. Een (externe) vertrouwenspersoon is daarvoor het meest gebruikte middel, maar de wet schrijft dat middel niet voor.
- Valt u onder een cao? Soms. Van de honderd grootste cao’s bevat ongeveer een kwart een afspraak over de vertrouwenspersoon, en niet elke afspraak is een verplichting. Waar het er wél hard in staat, is het een echte, afdwingbare plicht, ongeacht uw omvang. Kijk na wat úw cao zegt →
- 50 werknemers of meer: een verplichte interne meldprocedure voor klokkenluiders (Wbk), met een werkend meldkanaal en harde termijnen. Deze plicht is wél in werking; voor werkgevers onder de 250 werknemers liep de overgangstermijn af op 17 december 2023.
Twijfelt u waar uw organisatie valt? Doe de gratis verplicht-check en vul uw personeelsaantal in.
Wat zegt de wet: Arbowet en het wetsvoorstel-Patijn
De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht werkgevers al langer om psychosociale arbeidsbelasting, zoals pesten, seksuele intimidatie, discriminatie en agressie, zoveel mogelijk te voorkomen en te beperken. Een vertrouwenspersoon is een belangrijk instrument om die zorgplicht in te vullen.
De Initiatiefwet-Patijn zou dat concreet maken: werkgevers met 10 of meer medewerkers verplichten een vertrouwenspersoon aan te stellen. De Tweede Kamer nam het voorstel aan op 23 mei 2023, maar in de Eerste Kamer is het blijven liggen — vragen van de commissie uit juli 2023 zijn niet beantwoord en de initiatiefnemer heeft de Kamer verlaten. Zolang dat zo blijft, is er geen wettelijke verplichting. Wij zeggen dat liever eerlijk dan dat u het later ergens anders leest.
En wat zegt uw cao?
Dit is de plek waar het voor u persoonlijk wordt beslist, en het verschilt sterk. Wij hebben twintig cao-teksten doorzocht. In de cao voor de ggz staat dat de werkgever zorgt voor tenminste één externe vertrouwenspersoon. In de cao Sociaal Werk moet die gecertificeerd zijn. In de cao’s voor metaal en techniek, bouw en infra, retail en kinderopvang komt het woord niet één keer voor.
Let ook op het omgekeerde: in een aantal sectoren — schoonmaak, het uitgeverijbedrijf en de agrarische cao’s — hebben cao-partijen zélf een vertrouwenspersoon geregeld. Dan bent u verplicht er een te hebben én is er al in voorzien.
Bekijk wat er in uw cao staat →
En de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk)?
Dit is wél een harde verplichting. De Wet bescherming klokkenluiders (in werking sinds 2023, uit de EU-klokkenluidersrichtlijn 2019/1937) verplicht werkgevers met 50 of meer werknemers tot een interne meldprocedure. Voor werkgevers onder de 250 werknemers liep de overgangstermijn af op 17 december 2023. Daarmee kunnen medewerkers veilig een vermoeden van een misstand melden, denk aan fraude, gevaar voor de gezondheid of het schenden van regels.
De wet stelt vaste eisen: een schriftelijke meldregeling, een ontvangstbevestiging binnen 7 dagen, terugkoppeling over de opvolging binnen 3 maanden, registratie van meldingen en bescherming van de melder tegen benadeling. Dit staat los van de vertrouwenspersoon: de vertrouwenspersoon is er voor ongewenste omgangsvormen, de Wbk-meldprocedure voor misstanden.
Interne of externe vertrouwenspersoon?
De wet schrijft niet voor of de vertrouwenspersoon intern of extern is. In de praktijk kiezen steeds meer werkgevers voor een externe vertrouwenspersoon. Die staat volledig buiten de organisatie, heeft geen dubbele pet (zoals een HR-collega die ook over verzuim en beoordeling gaat) en verlaagt daarmee de drempel: medewerkers stappen eerder naar een onbekende, onafhankelijke professional. Ook is een externe vertrouwenspersoon direct beschikbaar, zonder dure opleiding of het risico dat de rol wegvalt bij ziekte of vertrek.
Wat kost een externe vertrouwenspersoon?
Bij VP Service begint een externe, LVV-gecertificeerde vertrouwenspersoon bij €39 per maand, maandelijks opzegbaar en zonder verborgen kosten. De Wbk-meldprocedure boekt u erbij zodra die voor u geldt. Bekijk de tarieven.
Wat kost een externe vertrouwenspersoon? →
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel medewerkers is een vertrouwenspersoon verplicht?
Bij geen enkel aantal. Het wetsvoorstel dat een vertrouwenspersoon verplicht zou stellen vanaf tien medewerkers is aangenomen door de Tweede Kamer, maar ligt sinds 2023 stil in de Eerste Kamer. Voor elke werkgever, ongeacht omvang, geldt wél de Arbo-zorgplicht tegen ongewenst gedrag; vanaf 50 werknemers komt daar de verplichte interne meldprocedure uit de Wbk bij.
Is een externe vertrouwenspersoon ook toegestaan?
Ja. De wet schrijft niet voor of de vertrouwenspersoon intern of extern is. Een externe vertrouwenspersoon vergroot de onafhankelijkheid en de drempelverlagende werking.
Kan mijn cao een vertrouwenspersoon verplicht stellen?
Ja, en dan is die verplichting voor u even bindend als een wet. In de cao voor de ggz staat dat de werkgever zorgt voor tenminste één externe vertrouwenspersoon; in de cao Sociaal Werk moet die gecertificeerd zijn. In de cao’s voor metaal en techniek, bouw en infra, retail en kinderopvang komt het woord niet voor. Bekijk de twintig cao’s die wij hebben nagekeken.
Wat als mijn bedrijf 50 of meer werknemers heeft?
Dan geldt naast de vertrouwenspersoon ook de Wet bescherming klokkenluiders: u bent verplicht een interne meldprocedure te hebben voor vermoedens van een misstand, met vaste termijnen en bescherming van de melder.
Weet in 10 seconden wat voor u geldt
Vul uw personeelsaantal in en zie direct welke verplichtingen op uw organisatie van toepassing zijn.